Sudsko izvršenje

Sudski izvršni postupak je skup pravila po kojima sud postupa radi prinudnog izvršenja sudskih i drugih izvršnih odluka. Za vođenje sudskog izvršnog postupka nadležan je opštinski sud.

KOJE ODLUKE SE MOGU IZVRŠITI.

Izvršne sudske odluke i sudska poravnanja, izvršne odluke donesene u upravnom postupku, poravnanja u upravnom postupku, izvršne odluke donesene u prekršajnom postupku, ako glase na ispunjenje novčane obaveze, kao i poravnanja ili odluke koje su kao izvršne isprave predviđene zakonom. Zakonom o izvršnom postupku (2004) određeno je da se odredbe tog zakona primenjuju i na izvršenje i obezbeđenje na brodu i vazduhoplovu, ako je to zakonom određeno.

SUBJEKTI.

Pored suda kao državnog organa i osnovnog subjekta u izvršnom postupku (i postupku obezbeđenja), subjekti izvršnog postupka su sva lica koja na različite načine učestvuju u izvršnom postupku (i postupku obezbeđenja) sa zakonom priznatim pravima ili obavezama. U tom smislu krug subjekata u izvršnom postupku (i postupku obezbeđenja) je veoma širok. Pre svega, to su stranke, tj. lica čije se potraživanje ostvaruje (ili obezbeđuje), zatim, lica koja u izvršnom postupku ostvaruju neko svoje pravo ili pravni interes, a nisu stranke u izvršnom postupku, i najzad, sva druga lica koja na razne načine učestvuju u izvršnom postupku – sve do, npr. punoletniih građana koji, po načelu opšte javnosti, prisustvuju ročištu koje se u izvršnom postupku održava.

POKRETANJE POSTUPKA.

Izvršni postupak se pokreće, po pravilu, predlogom. Po službenoj dužnosti izvršni postupak se pokreće samo kad je to zakonom predviđeno. Inicijalna radnja kojom se pokreće izvršni postupak u zakonu se naziva ''Predlog za izvršenje''.

VRSTE POSTUPAKA:

A. OPŠTI POSTUPAK SUDSKOG IZVRŠENJA,

B. POSEBNI POSTUPCI:

I. POSTUPCI IZVRŠENJA RADI NAPLATE NOVČANOG POTRAŽIVANJA:

  1. izvršenje na pokretnim stvarima,
  2. izvršenje na nepokretnosti,
  3. izvršenje na potraživanju izvršnog dužnika - izvršenje na zaradi, izvršenje na štednom ulogu i tekućem računu, izvršenje na hartijama od vrednosti, izvršenje na sredstvima na računu izvršnog dužnika;

II. POSTUPCI IZVRŠENJA RADI OSTVARENJA NENOVČANOG POTRAŽIVANJA:

  1. predaja pokretnih stvari,
  2. ispražnjenje i predaja nepokretnosti,
  3. izvršenje obaveza na činjenje, nečinjenje ili trpljenje,
  4. postupak predaje i oduzimanja deteta,
  5. izvršenje radi vraćanja zaposlenog na rad
  6. izvršenje odluke o deobi stvari,
  7. upisivanje prava na nepokretnosti u javne knjige,
  8. izdejstvovanje izjave volje;

III. POSTUPAK IZVRŠENJA U TRGOVINSKIM STVARIMA;

IV. POSTUPAK OBEZBEĐENJA:

  1. založno pravo na pokretnim i nepokretnim stvarima na osnovu sporazuma stranaka,
  2. založno pravo na nepokretnosti na osnovu izvršne isprave,
  3. prethodne mere,
  4. privremene mere;

SKRAĆENI IZVRŠNI POSTUPAK (čl.252-259.ZIP).

FAZE U PRVOSTEPENOM POSTUPKU:

I. FAZA U KOJOJ SE REŠAVA O DOZVOLI IZVRŠENJA:

a) prijem predloga za izvršenje, b) postupak ocene dokaza – u izvršnom postupku sud postupa na osnovu podnesaka i drugih pismena, a ročište sud održava samo kad smatra da je to celishodno, c) donošenje rešenja o izvršenju,

II. SPROVOĐENJE SAMOG IZVRŠENJA:

a) sud izdaje nalog (zaključak) sudskom izvršitelju da pristupi izvršnim radnjama i zakazuje mesto, dan i čas izvršenja, b) neposredno sprovođenje izvršenja uz, ako je potrebno, asistenciju policije.

Protivizvršenje,

ako ima zakonskih uslova, nakon što je izvršenje sprovedeno.

PROTIVIZVRŠENJE

To je skup radnji kojima se vraća dužniku ono što je poverilac u toku izvršnog postupka primio, ako za to nije bilo osnova u trenutku pokretanja izvršnog postupka ili ako je osnov prestao da postoji u daljem toku izvršnog postupka.

Pravilnost dozvoljenog i sprovedenog izvršenja u prvom redu zavisi od izvršne isprave, kao pravnog osnova za prelaz imovine od dužnika na poverioca. Kad se dogodi da se izvršenje dozvoli i sprovede, a kasnije se utvrdi da izvršna isprava nije bila pravilna i punovažna ili je u daljem toku izvršnog postupka ukinuta (u celini ili delimično), onda se oduzete stvari i prava nalaze kod poverioca bez pravnog osnova i ovlašćeno lice u takvom slučaju ima pravo da traži da mu se one vrate. U postupku protivizvršenja nastaje obrnuta situacija u odnosu na izvršni postupak, tj. dužnik postaje poverilac, a poverilac dužnik.

PRAVNI LEKOVI.

Od redovnih pravnih lekova predviđeni su prigovor i žalba, a od vanrednih samo zahtev za zaštitu zakonitosti. Od ostalih pravnih sredstava predviđeni su: prigovor trećeg lica; povraćaj u pređašnje stanje; predlog da se otklone nepravičnosti; protivizvršenje i osporavanje potraživanja u postupku namirenja iz cene postignute prodajom predmeta izvršenja.

Protiv zaključka nije dozvoljen pravni lek.

SKRAĆENI IZVRŠNI POSTUPAK.

Skraćeni postupak se može sprovesti ako su izvršni poverilac i izvršni dužnik pravna lica, preduzetnici, fizička lica koja obavljaju delatnost radi sticanja dobiti i imaju otvoren račun u skladu sa propisima o platnom prometu, kao i fizička lica u svojstvu dužnika iz ugovora o komercijalnom kreditu.

Skraćeni izvršni postupak se može sprovesti na osnovu svake verodostojne isprave kojom se na nesumnjiv način dokazuje postojanje, iznos i dospelost poveriočevog potraživanja, a naročito:

  • menica i ček sa protestom i povratnim računom ako je to potrebno za zasnivanje potraživanja;
  • obveznice i druge hartije od vrednosti koje imaocu daju pravo na isplatu nominalne vrednosti;
  • dospela bezuslovna bankarska garancija;
  • dospeli bezuslovni akreditiv;
  • overena izjava izvršnog dužnika kojom ovlašćuje izvršnog poverioca na prenos novčanih sredstava;
  • izvršna isprava koja konstituiše izvršnu novčanu obavezu;
  • svaki ugovor u privredi.

TOK SUDSKOG IZVRŠNOG POSTUPKA:

(izvršna isprava)

PREDLOG ZA IZVRŠENJE

REŠENJE O PREDLOGU

ŽALBA / PRIGOVOR

ODGOVOR IZVRŠNOG POVERIOCA NA ŽALBU/PRIGOVOR

REŠENJE O PRIGOVORU

sprovođenje izvršenja (službeno lice)

PREDLOG ZA PROTIVIZVRŠENJE

rešenje o protivizvršenju


PRIMER

predloga za izvršenje popisom i prodajom pokretnih stvari dužnika:

ČETVRTOM OPŠTINSKOM SUDU U BEOGRADU

Novi Beograd

Poverilac: JOKIĆ VERA iz Beograda, ul.Partizanska br.2, koju zastupa

Dužnik : 1. ROMAN DENISA, iz Beograda ul. Pavla Stankovića 4, Beograd

2. MIHAJLOVIĆ ZLATA, iz Beograda ul. Pavla Stankovića 4, Beograd



PREDLOG ZA IZVRŠENJE

POPISOM I PRODAJOM POKRETNIH STVARI DUŽNIKA


Pravnosnažnom i izvršnom presudom Drugog opštinskog suda u Beogradu XVI P.5156/97 od 20. februara 1998.godine obavezani su dužnici Roman Denisa i Mihajlović Zlata, obe iz Beograda, da solidarno plate poveriocu Jokić Veri, na ime neplaćene zakupnine za poslovni prostor u ulici Pavla Stankovića 14 u Beogradu za period od 1.juna 1996. do 1.septembra 1997.godine iznos od 14.850,00 dinara, kao i na ime naknade štete iznos od 20.000,oo dinara, sve sa zakonskom zateznom kamatom počev od 18.septembra 1997.godine pa do konačne isplate, te da poveriocu plate zakupninu za period od 1. septembra 1997.godine do dana iseljenja, u iznosu od po 990,oo dinara mesečno, kao i da poveriocu naknade troškove parničnog postupka u iznosu od 3.131,25 dinara. Prema tome, dužnici solidarno duguju poveriocu iznos od 34.850,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom na taj iznos počev od 18. septembra 1997.godine do konačne isplate, iznos od 27.720,00 dinara na ime zakupnine za 28 meseci, kao i 3.131,25 dinara na ime troškova postupka. Dokaz: navedena presuda zbog izostanka XVI P.5156/97 Kako dužnici ovu obavezu nisu ispunili u datom roku, a ni nakon toga, i pored insistiranja poverioca, poverilac predlaže da taj sud donese

REŠENJE


Na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Drugog opštinskog suda u Beogradu XVI P.5156/97 od 20. februara 1998. godine, na predlog poverioca Jokić Vere iz Beograda, ODREĐUJE SE IZVRŠENJE protiv dužnika Roman Denise i Mihajlović Zlate, obe iz Beograda - radi naplate duga u iznosu od 34.850,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 18.septembra 1997. godine do konačne isplate, iznosa od 30.851,25 dinara , kao i troškova izvršenja koliko budu izneli, popisom i prodajom pokretnih stvari dužnika koje se nalaze u prostorijama koje dužnik koristi u ulici Pavla Stankovića broj 14 u Beogradu i po pravnosnažnosti ovog rešenja isplatom navedenih iznosa poveriocu Jokić Veri iz Beograda.

Dužniku se zabranjuje da raspolaže popisanim stvarima pod pretnjom zakonskih posledica.

Izvršenje će sprovesti Četvrti opštinski sud u Beogradu u prisustvu poverioca.

u Beogradu, 09.decembra 1999.g.

Poverilac Jokić Vera